Sözlük nasıl kullanılır?
Arama kutusuna kısaltmayı (ör. HBL), İngilizce terimi (ör. demurrage) ya da Türkçe karşılığı (ör. ordino) yazın; liste anında süzülür. Kategori düğmeleriyle yalnızca belgeleri, ücretleri ya da gümrük terimlerini görebilirsiniz. Bir terim rehberin bir konusunda ayrıntılı anlatılıyorsa, tanımın sonunda o konuya bağlantı vardır.
Terimlerin İngilizce hâllerini de öğrenmenizi öneririm: sektörde e-postalar, teklifler ve belgeler büyük ölçüde İngilizce kısaltmalarla yazılır.
Terimler
220 terim
0–9
- 3PLThird-party logistics provider · Üçüncü taraf lojistik sağlayıcı
- Depolama, dağıtım, taşıma gibi lojistik hizmetleri dışarıdan sunan firma. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- 4PLFourth-party logistics provider · Dördüncü taraf lojistik sağlayıcı
- Müşterinin tedarik zincirini bütün olarak yöneten ve birden fazla 3PL'i koordine eden hizmet sağlayıcı. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
A
- A.TRA.TR movement certificate · A.TR dolaşım belgesi
- Türkiye–AB Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinin serbest dolaşımda olduğunu gösteren belge. Menşe belgesi değil, dolaşım belgesidir. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Acente (armatör acentesi)Shipping agent
- Armatörü bir ülkede veya limanda temsil eden firma: rezervasyon, konşimento, ordino ve liman işlemleriyle ilgilenir. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- ADRAgreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road · Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına İlişkin Avrupa Anlaşması
- Tehlikeli maddelerin karayoluyla taşınmasını düzenleyen anlaşma; araç, sürücü eğitimi, ambalaj ve belge şartlarını içerir. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Akreditif amiriApplicant
- Bankasına başvurarak akreditif açtıran taraf; genellikle alıcıdır. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- AktarmaTransshipment
- Yükün yolculuk sırasında bir gemiden (veya araçtan) diğerine aktarılması. Transit süreyi ve gecikme riskini artırır; akreditiflerde izin verilip verilmediği belirtilir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Alıcı (gönderilen)Consignee
- Taşıma belgesinde yükün teslim edileceği taraf olarak yazılan kişi veya kurum. Akreditifli işlemlerde bu alana çoğunlukla banka emri yazılır. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Amir bankaIssuing bank
- Alıcının talimatıyla akreditifi açan banka. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- Ana gemiMother vessel
- Okyanus aşırı ana hatta çalışan büyük konteyner gemisi. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Anlık navlun / sözleşmeli navlunSpot rate / contract rate
- Spot navlun tek sevkiyat için o günkü piyasa fiyatıdır; sözleşmeli navlun belirli süre ve hacim için önceden anlaşılan fiyattır. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- ArdiyeStorage
- Yük veya konteyner terminalde beklediği için terminal işletmecisine ödenen depolama ücreti. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- ArmatörShipowner / shipping line
- Gemiyi işleten ve deniz taşımasını fiilen yapan şirket. Konteyner taşımacılığında düzenli hat hizmeti veren hat şirketleri de bu adla anılır. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- ATA karnesiATA Carnet
- Numune, fuar malzemesi ve mesleki ekipmanın geçici ithalatı için uluslararası gümrük belgesi; Türkiye'de odalar düzenler. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- AWBAir Waybill · Hava yolu taşıma senedi
- Hava taşımasında düzenlenen ve kıymetli evrak niteliği olmayan taşıma belgesi. Havayolunun düzenlediği MAWB, forwarder'ın düzenlediği HAWB olarak ayrılır. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Ayar sıcaklığıSet point
- Reefer ünitesinin korumaya ayarlandığı sıcaklık. Rezervasyonda gönderici tarafından bildirilir ve yanlış girilmesi yükü bozabilir. Ayrıntı: Reefer konteyner ve soğuk zincir →
- AyrıştırmaSegregation
- Birbiriyle tehlikeli tepkime verebilecek maddelerin aynı konteynerde veya gemide belirli mesafe ve bölmelerle ayrı tutulması kuralları. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Azami yükPayload
- Konteynerin taşıyabileceği en fazla yük ağırlığı: azami brüt ağırlık eksi dara. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
B
- B/LBill of Lading · Konşimento
- Deniz taşımasında taşıyıcının yükü teslim aldığını gösteren makbuz, taşıma sözleşmesinin kanıtı ve (emre yazılı olduğunda) malı temsil eden kıymetli evrak. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- BAFBunker Adjustment Factor · Yakıt ayarlama ek ücreti
- Gemi yakıtı fiyatındaki değişimi navluna yansıtan ek ücret; hat şirketleri belirli dönemlerle günceller. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- BCOBeneficial Cargo Owner · Yükün asıl sahibi
- Yükün asıl sahibi olan ithalatçı veya ihracatçı; özellikle doğrudan armatörle sözleşme yapan büyük yük sahipleri için kullanılır. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Bekleme süresiDwell time
- Konteynerin terminalde veya bir noktada beklediği süre; uzaması demuraj ve ardiye maliyetini artırır. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- Belge (konşimento) ücretiDocumentation fee
- Konşimento veya diğer taşıma belgelerinin düzenlenmesi için alınan sabit ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- Belirlenen yerNamed place
- Incoterms kuralının yanına yazılan ve teslimin ya da varışın gerçekleşeceği yer. Ne kadar kesin yazılırsa uyuşmazlık riski o kadar azalır. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- Besleyici gemi (feeder)Feeder vessel
- Konteynerleri küçük limanlardan ana aktarma limanlarına taşıyan küçük ölçekli gemi. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Birleşik demuraj ve detentionCombined D&D
- Terminal içindeki ve dışındaki günlerin toplanıp tek bir serbest süreden düşüldüğü uygulama. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- Boş konteyner deposuEmpty container depot
- Hat şirketinin boş konteynerleri tuttuğu, ihracatta boş konteynerin alındığı ve ithalatta boşaltılan konteynerin iade edildiği saha. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Bozulabilir yükPerishable cargo
- Gıda, çiçek, ilaç gibi sıcaklık ve süreye duyarlı yükler; soğuk zincir gerektirir. Ayrıntı: Reefer konteyner ve soğuk zincir →
- BTBBinding Tariff Information · Bağlayıcı Tarife Bilgisi
- Bir eşyanın tarifede nasıl sınıflandırılacağına ilişkin, talep üzerine verilen bağlayıcı idari karar. Türkiye'de ücretsiz verilir ve 6 yıl geçerlidir. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Bunker (gemi yakıtı)Bunker
- Gemilerin kullandığı yakıt. Fiyatındaki değişim BAF gibi ek ücretlerle navluna yansıtılır. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
C
- C/PCharter party · Çarter sözleşmesi
- Bir geminin belirli bir sefer (voyage) veya süre (time) için kiralanmasını düzenleyen sözleşme. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- CAControlled Atmosphere · Kontrollü atmosfer
- Reefer konteynerde oksijen ve karbondioksit oranını ayarlayarak meyve ve sebzelerin olgunlaşmasını yavaşlatan teknoloji. Ayrıntı: Reefer konteyner ve soğuk zincir →
- CAFCurrency Adjustment Factor · Kur ayarlama ek ücreti
- Navlunun ödendiği para birimi ile maliyetlerin oluştuğu para birimi arasındaki kur farkını karşılayan ek ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- CBMCubic metre · Metreküp
- Hacim birimi: uzunluk × genişlik × yükseklik (metre). Ayrıntı: FCL, LCL ve navlun hesabı →
- CFRCost and Freight · Masraflar ve navlun
- Satıcının navlunu varış limanına kadar ödediği, ancak riskin çıkış limanında gemiye yüklemede alıcıya geçtiği deniz yolu kuralı. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- CFSContainer Freight Station · Konteyner yük istasyonu
- LCL yüklerin konteynere doldurulduğu (konsolidasyon) veya konteynerden boşaltılıp ayrıştırıldığı depo. Ayrıntı: FCL, LCL ve navlun hesabı →
- CICContainer Imbalance Charge · Konteyner dengesizlik ücreti
- Boş konteynerin ihtiyaç duyulan bölgeye geri taşınması (repozisyon) maliyetini karşılayan ek ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- CIFCost, Insurance and Freight · Masraflar, sigorta ve navlun
- CFR'ye ek olarak satıcının alıcı lehine asgari ICC (C) teminatlı deniz sigortası yaptırdığı kural. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- CIMCIM consignment note · CIM demiryolu taşıma senedi
- Uluslararası demiryolu taşımasında COTIF/CIM kurallarına göre düzenlenen taşıma senedi. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- CIPCarriage and Insurance Paid To · Taşıma ve sigorta ödenmiş olarak
- CPT'ye ek olarak satıcının alıcı lehine ICC (A) teminatlı sigorta yaptırdığı kural. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- CMRCMR consignment note · CMR taşıma senedi
- Uluslararası karayolu taşımasında CMR Konvansiyonu'na göre düzenlenen taşıma senedi. Kıymetli evrak değildir. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
- CMR KonvansiyonuCMR Convention
- Uluslararası karayolu eşya taşımacılığında taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen sözleşme; sorumluluk sınırı brüt kilogram başına 8,33 SDR'dir. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
- CPTCarriage Paid To · Taşıma ödenmiş olarak
- Satıcının taşımayı belirlenen varış yerine kadar ödediği, riskin ise mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde geçtiği kural. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- CSCConvention for Safe Containers plate · CSC güvenlik onay plakası
- Konteynerin Güvenli Konteynerler Sözleşmesi'ne uygun onaylandığını, azami brüt ağırlığını ve istifleme değerlerini gösteren plaka. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
- CTU CodeIMO/ILO/UNECE Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units · Yük taşıma birimlerinin yüklenmesine ilişkin uygulama kuralları
- Konteyner, treyler ve vagonların güvenli yüklenmesi ve sabitlenmesi için IMO, ILO ve UNECE'nin ortak yayımladığı uygulama rehberi. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
- CYContainer Yard · Konteyner sahası
- Limanda veya terminalde dolu ve boş konteynerlerin istiflendiği saha. "CY/CY" teslim, yükün sahadan sahaya FCL olarak taşındığını gösterir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
Ç
- Çapraz sevkiyat (cross-dock)Cross-docking
- Gelen yükün depolanmadan ayrıştırılıp kısa sürede çıkış araçlarına aktarıldığı depo uygulaması. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Çeki listesiPacking list
- Her kap veya paletin içeriğini, ölçülerini, brüt ve net ağırlığını gösteren liste. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- Çok modlu taşımaMultimodal transport
- En az iki farklı taşıma modunun tek bir taşıma sözleşmesi ve tek sorumlu taraf altında kullanılması. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
D
- D/ADocuments against acceptance · Kabul kredili ödeme
- Alıcının vadeli poliçeyi kabul ederek belgeleri aldığı ve vadede ödediği yöntem. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- D/ODelivery order · Ordino
- Taşıyıcının veya acentenin, yükün belirli kişiye teslim edilmesi için terminale ya da depoya verdiği talimat belgesi. Türkiye'de ithalatta yükü çekebilmek için ordino alınır. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- D/PDocuments against payment · Vesaik mukabili ödeme
- Malı temsil eden belgelerin bankalar aracılığıyla gönderildiği ve alıcıya ödeme karşılığında teslim edildiği yöntem; bankalar ödeme garantisi vermez. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- Dahilde işleme rejimiInward processing
- İhraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılacak ithal girdilerin vergisiz veya vergi teminatı karşılığında getirilmesini sağlayan rejim. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- DAPDelivered at Place · Belirlenen yerde teslim
- Satıcının malı belirlenen varış yerine, araç üzerinde ve boşaltmaya hazır olarak getirdiği kural. İthalat gümrüğü alıcıdadır. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- DaraTare
- Boş konteynerin (veya ambalajın) ağırlığı. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- DC / GPDry Container / General Purpose · Standart kuru yük konteyneri
- En yaygın konteyner tipi: kapalı, havalandırmasız, genel kuru yük için. 20' ve 40' boyları vardır. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- DDPDelivered Duty Paid · Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim
- Satıcının ithalat gümrüğü ve vergileri dahil malı belirlenen yere getirdiği, satıcı için en yüklü kural. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- DemurajDemurrage
- Konteyner liman veya terminal içinde serbest süreyi aştığında taşıyıcıya ödenen günlük ücret. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- Deniz kirleticiMarine pollutant
- Deniz ortamına zararlı olduğu için IMDG Kodu'nda özel işaretleme gerektiren madde. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Detention (konteyner gecikme bedeli)Detention
- Terminal dışına çıkarılan konteyner serbest süre içinde boş iade edilmediğinde taşıyıcıya ödenen günlük ücret. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- DGDDangerous Goods Declaration · Tehlikeli madde beyanı
- Göndericinin tehlikeli maddenin doğru sınıflandırıldığını, ambalajlandığını ve etiketlendiğini beyan ettiği belge. Eksik veya yanlış beyan kaza ve ağır yaptırım riski taşır. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- DispeçDespatch
- Yükleme veya boşaltma staliyadan önce bitirildiğinde armatörün kiracıya ödediği bedel. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- Doğrudan (aktarmalı) konşimentoThrough bill of lading
- Birden fazla taşıyıcı veya taşıma ayağı içeren bir sevkiyatın tamamını tek belgeyle kapsayan konşimento. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- Dolgu ve takoz malzemesiDunnage
- Yük arasındaki boşlukları dolduran ve yükü koruyan ahşap, köpük, hava yastığı gibi malzemeler. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
- Dökme yükBulk cargo
- Ambalajsız olarak doğrudan gemi ambarına yüklenen yük: tahıl, kömür, maden, sıvı yakıt. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- DPUDelivered at Place Unloaded · Belirlenen yerde boşaltılmış olarak teslim
- Satıcının malı belirlenen yere getirip boşalttığı kural. 2020 sürümünde DAT'ın yerini aldı. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- Düzenli hat taşımacılığıLiner service
- Belirli limanlar arasında ilan edilmiş tarifeyle düzenli sefer yapan gemi hizmeti; konteyner taşımacılığı bu modelle çalışır. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
E
- EBSEmergency Bunker Surcharge · Acil yakıt ek ücreti
- Yakıt fiyatlarında ani artış olduğunda kısa süreli uygulanan ek ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- Emre yazılı konşimentoTo order bill of lading
- Alıcı hanesine "to order" veya "to the order of …" yazılan, ciro ile devredilebilen konşimento. Akreditifli işlemlerde yaygındır. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- ETAEstimated Time of Arrival · Tahmini varış zamanı
- Gemi, uçak veya aracın varış noktasına ulaşmasının beklendiği tarih ve saat. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- ETBEstimated Time of Berthing · Tahmini yanaşma zamanı
- Geminin limanda rıhtıma yanaşmasının beklendiği zaman. Liman yoğunluğunda ETA ile ETB arasındaki fark büyür. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- ETDEstimated Time of Departure · Tahmini kalkış zamanı
- Geminin veya aracın kalkışının planlandığı tarih ve saat. Denizcilikte ETS (tahmini sefere çıkış) ile çoğu zaman eş anlamlı kullanılır. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Etiket / levhaLabel / placard
- Tehlike sınıfını gösteren elmas biçimli işaretler; küçük olanlar kaplara (etiket), büyük olanlar konteyner ve araçlara (levha) yapıştırılır. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- ETSEU Emissions Trading System surcharge · AB emisyon ticaret sistemi ek ücreti
- AB'nin karbon emisyon ticaret sisteminin deniz taşımacılığını kapsamasıyla hat şirketlerinin AB limanlarına bağlı seferlerde yansıttığı ek ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- EUR.1EUR.1 movement certificate · EUR.1 dolaşım belgesi
- Serbest ticaret anlaşmaları kapsamında malın tercihli menşeini kanıtlayan ve indirimli gümrük vergisinden yararlanılmasını sağlayan belge. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Euro paletEuro pallet (EUR/EPAL)
- 1,20 × 0,80 m ölçülerinde standart palet; Avrupa karayolu taşımacılığının temel yükleme birimi. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- EXWEx Works · İşyerinde teslim
- Satıcının malı kendi tesisinde, yüklenmemiş olarak alıcının emrine hazır ettiği kural. Yükleme, ihracat gümrüğü ve sonraki tüm işlemler alıcıya aittir. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
F
- FaktoringFactoring
- İhracatçının vadeli alacaklarını bir finans kuruluşuna devrederek erken nakde çevirmesi; tahsilat riskini de devredebilir. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- FASFree Alongside Ship · Gemi doğrultusunda masrafsız
- Satıcının malı çıkış limanında, alıcının belirlediği geminin yanına bıraktığı deniz yolu kuralı. Daha çok dökme ve proje yüklerinde kullanılır. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- FBLFIATA Multimodal Transport Bill of Lading · FIATA çok modlu taşıma konşimentosu
- FIATA'nın standart formu olan, forwarder'ın çok modlu taşıma için düzenlediği ve ciro edilebilen konşimento. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- FCAFree Carrier · Taşıyıcıya masrafsız
- Satıcının ihracat gümrüğünü yapıp malı, alıcının belirlediği taşıyıcıya belirlenen yerde teslim ettiği kural. Konteyner yüklerinde FOB yerine önerilir. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- FEUForty-foot Equivalent Unit · Kırk fit eşdeğer birim
- 40 fitlik konteyner birimi; 2 TEU'ya eşittir. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- FleksitankFlexitank
- 20' konteynerin içine yerleştirilen tek kullanımlık esnek tank; tehlikesiz dökme sıvılar (ör. yağ, şarap) için. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
- FOBFree on Board · Gemide masrafsız teslim
- Satıcının malı çıkış limanında alıcının belirlediği gemiye yüklediği deniz yolu kuralı. Risk, mal gemiye yüklendiğinde geçer. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- FRFlat Rack · Platform konteyner
- Yan duvarları ve tavanı olmayan, katlanabilir uç duvarlı platform; gabari dışı ağır yükler için. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- FTLFull Truck Load · Komple araç yükü
- Aracın tamamının tek bir gönderici için kullanıldığı karayolu taşıması. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
G
- Geçici depolamaTemporary storage
- Gümrüğe sunulan eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulana kadar onaylı geçici depolama yerinde beklemesi. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Geçici ithalatTemporary admission
- Belirli bir süre sonra aynen geri gönderilecek eşyanın (fuar ürünü, mesleki ekipman) vergilerden tamamen veya kısmen muaf olarak getirilmesi. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gemiye yüklendi kayıtlı konşimentoShipped on board bill of lading
- Malın belirli bir gemiye yüklendiğini ve tarihini gösteren konşimento. Akreditifler çoğunlukla bunu ister. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- Gönderici (yükleten)Shipper
- Yükü taşıyıcıya teslim eden ve taşıma belgesinde gönderici olarak yer alan taraf. Çoğu zaman satıcıdır, ama her zaman değil. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- GRIGeneral Rate Increase · Genel navlun artışı
- Hat şirketinin belirli bir rotadaki tüm navlunlara önceden duyurarak uyguladığı genel fiyat artışı. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- GrupajGroupage
- Küçük yüklerin bir konsolidatör tarafından toplanıp tek araç veya konteynerde taşınması; karayolunda LTL, denizde LCL ile benzer anlamdadır. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
- GTİPCustoms tariff statistical position · Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu
- Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetveli'ndeki 12 haneli kodu: ilk 6 hane Armonize Sistem, 7–8. haneler AB Kombine Nomenklatürü, 9–10. haneler ulusal vergi pozisyonları, 11–12. haneler istatistik kodudur. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gümrük antrepo rejimiCustoms warehousing
- İthal eşyasının vergileri ödenmeden, onaylı antrepolarda depolanmasını sağlayan ekonomik etkili rejim. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gümrük beyannamesiCustoms declaration
- Eşyanın hangi gümrük rejimine tabi tutulacağını ve gerekli bilgileri gümrük idaresine bildiren belge; Türkiye'de elektronik ortamda verilir. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gümrük BirliğiCustoms Union
- Türkiye ile AB arasında 1996'dan beri yürürlükte olan, sanayi ürünlerinde gümrük vergilerini kaldıran ve ortak gümrük tarifesini benimseyen düzenleme. Tarım ürünlerinin çoğu kapsam dışıdır. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gümrük kıymetiCustoms value
- Gümrük vergilerinin hesaplandığı değer. Esas olarak işlem değerine (ödenen fiyata) dayanır; Türkiye'de ithalatta varış noktasına kadar navlun ve sigorta da eklenir. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gümrük kontrolü altında işlemeProcessing under customs control
- İthal eşyasının daha düşük vergiye tabi bir ürüne dönüştürülmek üzere gümrük kontrolünde işlenmesine izin veren rejim. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gümrük müşaviriCustoms broker
- Yükümlü adına gümrük beyannamesini düzenleyip gümrük işlemlerini takip eden, yetki belgeli meslek mensubu. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Gümrük rejimiCustoms procedure
- Eşyaya uygulanacak gümrük işlemlerinin bütünü. Gümrük Kanunu'na göre sekiz rejim vardır: serbest dolaşıma giriş, transit, gümrük antrepo, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme, geçici ithalat, hariçte işleme ve ihracat. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Günlük ücretPer diem
- Gün başına uygulanan ücret; bazı pazarlarda detention yerine bu terim kullanılır. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
H
- Hacimsel ağırlıkVolumetric weight
- Hacmin, taşıma moduna özgü bir katsayıyla ağırlığa çevrilmiş hâli. Hava kargoda (U × G × Y cm) ÷ 6.000 yaygındır. Ayrıntı: FCL, LCL ve navlun hesabı →
- Hariçte işleme rejimiOutward processing
- Serbest dolaşımdaki eşyanın işlenmek veya onarılmak üzere geçici olarak ihraç edilip, işlem sonrası vergi avantajıyla geri getirilmesi. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- HBLHouse Bill of Lading · Ara konşimento (forwarder konşimentosu)
- Forwarder'ın veya NVOCC'nin kendi müşterisine düzenlediği konşimento. Aynı yük için armatörün düzenlediği konşimento ise MBL'dir. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- HC / HQHigh Cube · Yüksek konteyner
- Standarttan yaklaşık 30 cm yüksek (dış yükseklik 9'6") konteyner; hafif ve hacimli yükler için. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- Her şey dahil navlunAll-in rate
- Temel navlun ile ek ücretlerin tek tutarda verildiği fiyat. Hangi kalemlerin dahil olduğu teklifte yazılı olmalıdır. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- HSHarmonized System · Armonize Sistem
- Dünya Gümrük Örgütü'nün ürün sınıflandırma sistemi; 6 haneli kodu dünya genelinde ortaktır ve tüm ulusal tarife kodlarının temelidir. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
I
- IATA DGRIATA Dangerous Goods Regulations · IATA Tehlikeli Maddeler Yönetmeliği
- Tehlikeli maddelerin hava yoluyla taşınmasında havayollarının uyguladığı kurallar; ICAO Teknik Talimatlarına dayanır. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- ICCInternational Chamber of Commerce · Milletlerarası Ticaret Odası
- Incoterms® kurallarını ve akreditifler için UCP 600 kurallarını yayımlayan uluslararası iş dünyası kuruluşu. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- ICC (A) / (B) / (C)Institute Cargo Clauses · Enstitü Kargo Klozları
- Kargo sigortasının standart teminat şartları. (A) istisnalar dışında tüm riskleri, (C) yalnızca sayılan büyük riskleri kapsar; (B) ikisinin arasındadır. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
- ICDInland Container Depot · İç konteyner terminali
- Limandan uzakta, gümrük işlemlerinin de yapılabildiği karayolu veya demiryolu bağlantılı konteyner terminali. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- IMDG CodeInternational Maritime Dangerous Goods Code · Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Yükler Kodu
- Tehlikeli maddelerin deniz yoluyla taşınmasında sınıflandırma, ambalaj, etiket, belge ve ayrıştırma kurallarını belirleyen IMO kodu. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- IMOInternational Maritime Organization · Uluslararası Denizcilik Örgütü
- Deniz güvenliği ve çevre kurallarını belirleyen BM kuruluşu; SOLAS, MARPOL ve IMDG Kodu onun çatısı altındadır. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Incoterms®International Commercial Terms · Uluslararası teslim kuralları
- ICC'nin yayımladığı, satıcı ile alıcı arasında riskin, masrafın, sigortanın ve gümrük işlemlerinin nerede el değiştireceğini belirleyen 11 standart teslim kuralı. Güncel sürüm Incoterms® 2020'dir. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- ISPSInternational Ship and Port Facility Security Code · Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu
- Gemi ve liman güvenliğine ilişkin IMO kuralları (SOLAS kapsamında). Limanlar bu kapsamdaki maliyetleri ISPS ek ücreti olarak yansıtabilir. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
İ
- İhbar / teyit bankasıAdvising / confirming bank
- Akreditifi satıcıya bildiren ve teyit istenmişse ödeme taahhüdü de veren, satıcının ülkesindeki banka. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- İhbar tarafıNotify party
- Konşimentoda, yük varış limanına ulaştığında taşıyıcının haber vereceği taraf. Çoğunlukla alıcı veya onun gümrük müşaviridir; yük üzerinde hak sahibi olması gerekmez. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- İhracat kredi sigortasıExport credit insurance
- Vadeli satışlarda alıcının ödememesi riskine karşı ihracatçıyı koruyan sigorta. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- İhracat rejimiExport procedure
- Serbest dolaşımdaki eşyanın Türkiye gümrük bölgesinden çıkmasını sağlayan rejim. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- İntermodal taşımaIntermodal transport
- Yükün aynı taşıma biriminde (konteyner, treyler) kalarak, kendisi elleçlenmeden birden fazla modla taşınması. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- İptal edilen seferBlank sailing
- Hat şirketinin tarifedeki bir seferi veya bir liman uğrağını iptal etmesi. Rezervasyonlar sonraki gemiye kayar. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- İstif planıStowage plan
- Konteynerlerin gemide hangi bölmeye ve sıraya yerleştirileceğini gösteren plan; ağırlık, tehlikeli madde ve boşaltma limanı sırası dikkate alınır. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
J
- Jeneratör setiGenset
- Elektrik bağlantısı olmayan karayolu veya demiryolu taşımasında reefer konteynere enerji veren dizel jeneratör. Ayrıntı: Reefer konteyner ve soğuk zincir →
- Jumbo (römorklu kamyon)Jumbo (drawbar combination)
- Kamyon kasası ve römorktan oluşan, en yüksek hacmi sunan araç kombinasyonu. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
K
- Kabul başlangıç tarihi (stack date)Stack date (receiving window)
- Terminalin bir gemi için ihracat konteynerlerini kabul etmeye başladığı tarih. Bundan önce gelen konteyner kabul edilmeyebilir veya ek ücrete tabi olabilir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Kargo (emtia) sigortasıCargo insurance
- Malın taşıma sırasında kaybı veya hasarına karşı yük sahibini koruyan sigorta. Taşıyıcının sınırlı sorumluluğunun ötesindeki zararı karşılar. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
- Kesim zamanıCut-off
- Konteynerin terminale teslimi (CY cut-off), belgelerin verilmesi (doc/SI cut-off) veya VGM bildirimi için son an. Kaçırılırsa konteyner sonraki gemiye kalabilir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Kiracı (çarterer)Charterer
- Bir gemiyi çarter sözleşmesiyle belirli bir sefer veya süre için kiralayan taraf. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Kirli (şerhli) konşimentoClaused (foul) bill of lading
- Taşıyıcının malın veya ambalajın hasarlı ya da eksik olduğunu kaydettiği konşimento. Akreditifte belge uyumsuzluğu sayılır. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- KN / CNCombined Nomenclature · Kombine Nomenklatür
- AB'nin 8 haneli tarife nomenklatürü; HS'nin 6 hanesine 2 hane ekler. Türkiye, Gümrük Birliği nedeniyle GTİP'in 7–8. hanelerinde bunu kullanır. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Kombine taşımaCombined transport
- Yolculuğun büyük kısmının demiryolu, iç su yolu veya deniz yoluyla, kısa baş ve son ayaklarının karayoluyla yapıldığı intermodal taşıma. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- KonsolidatörConsolidator
- Farklı göndericilerin küçük yüklerini aynı konteynerde veya araçta birleştirip parsiyel (LCL/LTL) taşıma hizmeti veren firma. Ayrıntı: FCL, LCL ve navlun hesabı →
- Konvansiyonel (parça) yükBreakbulk
- Konteynere girmeden, tek tek elleçlenerek gemiye yüklenen parça yük: çelik, makine, proje kargosu. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
L
- L/CLetter of credit (documentary credit) · Akreditif
- Alıcının bankasının, akreditif şartlarına uygun belgeler sunulduğunda satıcıya ödeme yapacağını taahhüt ettiği ödeme aracı. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- Lahey-Visby KurallarıHague-Visby Rules
- Konşimentoya dayalı deniz taşımalarında taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen uluslararası kurallar; sorumluluk sınırı koli başına 666,67 SDR veya kilogram başına 2 SDR'den yüksek olanıdır. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
- LDMLoading metre · Yükleme metresi
- Treyler tabanında kaplanan alanın ölçüsü: (uzunluk × genişlik) ÷ 2,4. 13,6 m'lik standart treyler 13,6 LDM'dir. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
- LehtarBeneficiary
- Akreditif veya sigorta poliçesinde ödemeyi alacak taraf. Akreditifte genellikle satıcıdır. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- LOILetter of indemnity · Tazmin taahhütnamesi
- Örneğin orijinal konşimento olmadan teslim istendiğinde, talep edenin taşıyıcıyı doğabilecek zararlara karşı koruyacağını taahhüt ettiği belge; çoğu zaman banka garantisiyle desteklenir. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- LowbedLowbed (low loader)
- İş makinesi gibi yüksek ve ağır yükler için alçak tabanlı özel treyler. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
- LQLimited quantity · Sınırlı miktar
- Küçük iç ambalajlardaki tehlikeli maddelerin daha hafif kurallarla taşınmasına izin veren düzenleme; yine de işaretleme gerekir. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- LSSLow Sulphur Surcharge · Düşük kükürtlü yakıt ek ücreti
- MARPOL kapsamındaki kükürt sınırlarına uymak için kullanılan pahalı yakıtın maliyetini yansıtan ek ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- LTLLess than Truck Load · Parsiyel karayolu yükü
- Birden fazla göndericinin yükünün aynı araçta birleştirildiği karayolu taşıması; ücret kapladığı alan (LDM) veya ağırlık üzerinden alınır. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
M
- Mal mukabili ödeme (açık hesap)Open account
- Mal ve belgelerin doğrudan alıcıya gönderildiği, ödemenin vadede yapıldığı yöntem; ihracatçı için en riskli olanıdır. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- ManifestoManifest
- Bir gemi, uçak veya araçtaki tüm yüklerin listesi; gümrüğe varıştan önce veya varışta sunulur. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- MARPOLInternational Convention for the Prevention of Pollution from Ships · Gemilerden Kaynaklanan Kirliliğin Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi
- Gemi kaynaklı deniz ve hava kirliliğini düzenleyen IMO sözleşmesi. Yakıttaki kükürt sınırları bu sözleşmeden gelir ve düşük kükürtlü yakıt ek ücretlerinin kaynağıdır. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- MBLMaster Bill of Lading · Ana konşimento
- Armatörün, yükü kendisine teslim eden tarafa (çoğunlukla forwarder veya NVOCC) düzenlediği konşimento. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- Mega treylerMega trailer
- Alçaltılmış şasisiyle yaklaşık 3 m iç yükseklik sunan treyler. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
- Menşe şahadetnamesiCertificate of origin
- Malın hangi ülkede üretildiğini gösteren belge. Tercihli olmayan menşe için Türkiye'de ticaret ve sanayi odaları düzenler. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Montreal KonvansiyonuMontreal Convention
- Uluslararası hava taşımasında taşıyıcının sorumluluğunu düzenleyen sözleşme. Kargo için sınır, ICAO'nun 2024 revizyonuyla 28 Aralık 2024'ten itibaren kilogram başına 26 SDR'dir. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
- MühürSeal
- Konteyner kapısına takılan, numaralı tek kullanımlık güvenlik mührü. Numarası konşimentoya ve beyannameye yazılır. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
- Müşterek avaryaGeneral average
- Gemi ve yükü ortak bir tehlikeden kurtarmak için bilerek yapılan fedakârlık ve masrafların gemi ve tüm yük sahiplerince değerleriyle orantılı paylaşılması. Sigortasız yük sahibinden teminat istenir. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
N
- Nama yazılı konşimentoStraight bill of lading
- Alıcı hanesinde belirli bir kişi veya şirket yazan, ciro ile devredilemeyen konşimento. Orijinal nüshanın teslim için gerekip gerekmediği ülkeye ve taşıyıcı şartlarına göre değişir. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- NavlunFreight
- Taşıma bedeli. Denizcilikte ana taşıma ücretini, geniş anlamda taşınan yükü de ifade eder. Ayrıntı: FCL, LCL ve navlun hesabı →
- Navlun peşin / varışta ödemeliFreight prepaid / collect
- Navlunun çıkışta gönderici tarafından (prepaid) mı, varışta alıcı tarafından (collect) mı ödeneceğini gösteren kayıt; Incoterms kuralıyla uyumlu olmalıdır. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- NCTSNew Computerised Transit System · Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi
- Ortak Transit Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde transit beyannamelerinin elektronik olarak işlendiği sistem; Türkiye de bu sözleşmeye taraftır. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- NVOCCNon-Vessel Operating Common Carrier · Gemi işletmeyen taşıyıcı
- Gemisi olmadığı hâlde kendi konşimentosunu (HBL) düzenleyerek müşterisine karşı taşıyıcı sıfatıyla sorumluluk alan taşıma şirketi; armatörle kendi adına anlaşır. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
O
- OBLOriginal Bill of Lading · Orijinal konşimento
- Genellikle üç nüsha (full set) düzenlenen orijinal konşimento. Emre yazılı konşimentoda yük, varışta bir orijinal nüshanın taşıyıcıya teslimi karşılığında verilir. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- OOGOut of Gauge · Gabari dışı yük
- Konteynerin veya aracın standart ölçülerini aşan yük; flat rack veya open top ile, ek navlunla taşınır. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- OTOpen Top · Üstü açık konteyner
- Sabit tavanı olmayan, branda ile örtülen konteyner; üstten vinçle yüklenen veya yüksek yükler için. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
P
- Peşin ödemeCash in advance
- Alıcının sevkiyattan önce ödeme yaptığı, ihracatçı için en güvenli yöntem. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- PGPacking group · Ambalaj grubu
- Tehlike derecesini gösteren grup: I yüksek, II orta, III düşük tehlike. Ambalajın dayanıklılığı buna göre seçilir. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- PODPort of Discharge · Boşaltma limanı
- Yükün gemiden boşaltıldığı liman. Bağlama göre "proof of delivery" (teslim kanıtı) anlamında da kullanılır. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- POLPort of Loading · Yükleme limanı
- Yükün ana taşıma gemisine yüklendiği liman. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- PoliçeBill of exchange (draft)
- Düzenleyenin, muhataba belirli bir tutarı belirli tarihte lehtara ödemesi talimatını içeren kıymetli evrak; vesaik mukabili ve akreditifli işlemlerde kullanılır. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- POR / FPDPlace of Receipt / Final Place of Delivery · Teslim alma yeri / Son teslim yeri
- Taşıyıcının yükü limandan önce teslim aldığı iç nokta ve limandan sonra teslim ettiği son nokta; kapıdan kapıya taşımada konşimentoya yazılır. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- PSSPeak Season Surcharge · Yoğun sezon ek ücreti
- Talebin yüksek olduğu dönemlerde hat şirketlerinin uyguladığı geçici ek ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- PTIPre-Trip Inspection · Sefer öncesi kontrol
- Reefer konteynerin, yüklemeden önce soğutma ünitesinin çalıştığını doğrulamak için yapılan teknik kontrol. Ayrıntı: Reefer konteyner ve soğuk zincir →
R
- Rezerv (belge uyumsuzluğu)Discrepancy
- Sunulan belgelerin akreditif şartlarıyla veya birbirleriyle uyuşmaması. Banka bu durumda ödemeyi reddedebilir. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- Rezervasyon (booking)Booking
- Taşıyıcıdan belirli sefer için yer ve ekipman ayırtılması; sevkiyat sürecinin ilk adımıdır. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Rezervasyon teyidiBooking confirmation
- Taşıyıcının yer ayırdığını gösteren belge: gemi, sefer, limanlar, kesim tarihleri ve boş konteynerin alınacağı depo bilgisi içerir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- RF / RHReefer container · Soğutmalı konteyner
- Kendi soğutma ünitesi olan, iç sıcaklığı belirlenen değerde tutan yalıtımlı konteyner. Ünite sıcaklığı korur; yükü soğutmak için tasarlanmamıştır. Ayrıntı: Reefer konteyner ve soğuk zincir →
- RIDRegulations concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Rail · Tehlikeli malların demiryoluyla taşınması kuralları
- Tehlikeli maddelerin uluslararası demiryolu taşımasına ilişkin kurallar (COTIF eki). Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Risk devriTransfer of risk
- Malın kaybolması veya hasar görmesi durumunda zararın satıcıdan alıcıya geçtiği an. Incoterms kuralı bu noktayı belirler; mülkiyetin geçişini belirlemez. Ayrıntı: Incoterms® 2020 →
- Ro-RoRoll-on/Roll-off · Ro-Ro
- Araçların ve treylerlerin gemiye kendi tekerlekleri üzerinde girip çıktığı taşıma; Türkiye–Avrupa karayolu taşımacılığında yaygındır. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
S
- Sabitleme (bağlama)Lashing and securing
- Yükün konteyner veya araç içinde kaymasını ve devrilmesini önlemek için kayış, takoz, hava yastığı gibi malzemelerle bağlanması. Ayrıntı: Konteynere yükleme ve istifleme →
- Savaş riski ek ücretiWar risk surcharge
- Çatışma veya güvenlik riski bulunan bölgelere ya da bu bölgelerden geçen seferlerde artan sigorta ve güzergâh maliyetini yansıtan ek ücret. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- SDRSpecial Drawing Right · Özel Çekme Hakkı
- IMF'nin bir sepet para birimine dayalı hesap birimi. Uluslararası taşıma sözleşmelerinde taşıyıcının sorumluluk sınırları SDR ile ifade edilir; değeri günlük değişir. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
- SDS (MSDS)Safety Data Sheet · Güvenlik bilgi formu
- Kimyasalın tehlikelerini, güvenli kullanımını ve acil durum önlemlerini 16 bölümde açıklayan belge; taşıma bilgileri 14. bölümdedir. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Serbest dolaşıma girişRelease for free circulation
- İthal eşyasının vergileri ödenip ticaret politikası önlemleri uygulanarak Türkiye'de serbestçe kullanılabilir hâle gelmesini sağlayan rejim; günlük dilde "ithalat". Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Serbest süreFree time
- Taşıyıcının konteyneri ücretsiz kullandırdığı gün sayısı; bitince demuraj ve detention başlar. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- SIShipping instructions · Yükleme talimatı
- Göndericinin konşimentonun düzenlenmesi için taşıyıcıya verdiği bilgiler: taraflar, yük tanımı, ağırlık, konteyner ve mühür numaraları. Belirli bir kesim (cut-off) zamanına kadar verilmelidir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Sigorta bedeliInsured value
- Sigortanın üzerinden yapıldığı tutar. CIF ve CIP'te en az fatura değerinin %110'u olmalıdır. Ayrıntı: Taşıyıcının sorumluluğu ve kargo sigortası →
- SLACShipper's Load and Count · Gönderici tarafından yüklendi ve sayıldı
- FCL yükte konşimentoya yazılan şerh: konteyneri gönderici yükleyip saydığı için taşıyıcı içeriğin miktarından sorumluluk kabul etmez. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- SOC / COCShipper Owned Container / Carrier Owned Container · Göndericiye ait / taşıyıcıya ait konteyner
- Konteynerin sahibine göre ayrım. COC'de konteyner hat şirketinindir ve detention işler; SOC'de konteyner göndericinindir. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- Soğuk zincirCold chain
- Isıya duyarlı ürünün üretimden tüketime kadar belirli sıcaklık aralığında kesintisiz tutulması. Ayrıntı: Reefer konteyner ve soğuk zincir →
- SOLASInternational Convention for the Safety of Life at Sea · Denizde Can Güvenliği Uluslararası Sözleşmesi
- Gemi güvenliğine ilişkin temel IMO sözleşmesi. Konteynerin doğrulanmış brüt ağırlığının (VGM) bildirilmesi zorunluluğu da bu sözleşmeden gelir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- Son kilometre teslimatıLast mile
- Gönderinin dağıtım merkezinden son alıcının kapısına ulaştırıldığı son teslim ayağı. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Sonraki gemiye kaydırmaRollover
- Yüklenmesi planlanan konteynerin yer yokluğu, kesim kaçırma veya iptal nedeniyle sonraki gemiye bırakılması. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- StaliyaLaytime
- Çarter sözleşmesinde yükleme veya boşaltma için kiracıya tanınan süre. Aşılırsa gemi demurajı, kısalırsa dispeç gündeme gelir. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- STCSaid to Contain · İçerdiği beyan edilmiştir
- Konşimentodaki yük tanımının gönderici beyanına dayandığını, taşıyıcının içeriği doğrulamadığını belirten şerh. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- SWBSea waybill · Deniz yolu taşıma senedi
- Kıymetli evrak niteliği olmayan taşıma belgesi; yük, orijinal belge aranmadan, adı yazılı alıcıya kimliği doğrulanarak teslim edilir. Güvenilir ticari ilişkilerde ve grup içi sevkiyatlarda tercih edilir. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
T
- Tank konteynerTank container (ISO tank)
- ISO çerçeve içine yerleştirilmiş paslanmaz çelik tank; dökme sıvı, gıda ve kimyasal taşımacılığında kullanılır. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Taşıma işleri organizatörü (TİO)Freight forwarder
- Müşterisi adına taşımayı uçtan uca planlayan, taşıyıcıları seçen, belgeleri ve gümrük sürecini koordine eden firma. Kendi adına konşimento düzenliyorsa taşıyıcı sorumluluğu da üstlenebilir. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- TaşıyıcıCarrier
- Taşıma sözleşmesiyle yükü taşımayı üstlenen taraf: armatör, havayolu, karayolu firması veya kendi belgesini düzenleyen bir NVOCC. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Tehlike sınıfıDangerous goods class
- Tehlikeli maddelerin taşıdıkları ana tehlikeye göre ayrıldığı 9 sınıf: patlayıcılar, gazlar, alevlenir sıvılar, alevlenir katılar, oksitleyiciler, zehirli ve bulaşıcı maddeler, radyoaktif maddeler, aşındırıcılar ve çeşitli tehlikeli maddeler. Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
- Tek modlu taşımaUnimodal transport
- Tek bir taşıma moduyla (yalnızca karayolu, yalnızca deniz vb.) yapılan taşıma. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Teleks serbest bırakmaTelex release
- Orijinal konşimentoların çıkış ülkesinde taşıyıcıya geri verilmesi (surrender) ve varıştaki acentenin yükü orijinal beklemeden teslim etmesi talimatı. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- Temiz konşimentoClean bill of lading
- Malın veya ambalajın kusurlu olduğunu belirten bir şerh içermeyen konşimento. Bankalar akreditifte temiz konşimento ister. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- Tenteli treylerCurtainsider
- Yanları branda ile kapalı, yandan, arkadan ve üstten yüklenebilen standart uluslararası karayolu treyleri. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
- Terminal işletmecisiTerminal operator
- Limanda veya iç terminalde konteynerlerin elleçlenmesini ve depolanmasını yapan, ardiye ücretini tahsil eden işletme. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- Terminale giriş / Terminalden çıkışGate in / Gate out
- Konteynerin terminal kapısından giriş ve çıkış kayıtları. Demuraj ve detention sayaçları bu kayıtlara göre işler. Ayrıntı: Demuraj, detention ve ardiye →
- TEUTwenty-foot Equivalent Unit · Yirmi fit eşdeğer birim
- Konteyner hacim birimi: 20' konteyner 1 TEU, 40' konteyner 2 TEU sayılır. Gemi kapasitesi ve liman istatistikleri bu birimle ölçülür. Ayrıntı: Deniz konteyneri tipleri ve ölçüleri →
- Teyitli akreditifConfirmed letter of credit
- Satıcının ülkesindeki bir bankanın da ödeme taahhüdü eklediği akreditif; alıcının bankası veya ülkesi riskli görüldüğünde istenir. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- THCTerminal Handling Charge · Terminal elleçleme ücreti
- Konteynerin terminalde elleçlenmesi için alınan ücret. Çıkış limanındaki OTHC, varış limanındaki DTHC olarak ayrılır; Incoterms kuralına göre kime ait olduğu değişir. Ayrıntı: Navlun teklifi ve ek ücretler →
- TIR karnesiTIR Carnet
- TIR Sözleşmesi kapsamında karayolu aracındaki eşyanın birden fazla ülkeden gümrük mühürlü ve teminatlı olarak transit geçmesini sağlayan belge. Ayrıntı: Karayolu araç tipleri ve LDM →
- Ticari faturaCommercial invoice
- Satıcının alıcıya düzenlediği, malın tanımını, miktarını, birim ve toplam fiyatını, teslim şeklini gösteren temel belge; gümrük kıymetinin de dayanağıdır. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- Tramp (düzensiz) taşımacılıkTramp shipping
- Sabit tarifesi olmayan, yük bulunan limana göre çarterle çalışan gemi işletmeciliği; dökme yükte yaygındır. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Transit rejimiTransit procedure
- Eşyanın vergileri ödenmeden, gümrük gözetiminde bir gümrük idaresinden diğerine veya ülke dışına taşınmasını sağlayan rejim. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
- Transit süreTransit time
- Yükün çıkış noktasından varış noktasına ulaşması için geçen süre; teklif karşılaştırmasında navlun kadar önemlidir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
U
- UCP 600Uniform Customs and Practice for Documentary Credits · Belgeli Akreditifler İçin Tek Tip Kurallar ve Uygulamalar
- ICC'nin akreditiflere uygulanan kuralları. Bankalara belge incelemesi için en fazla 5 iş günü tanır. Ayrıntı: Dış ticarette ödeme yöntemleri ve akreditif →
- ULDUnit Load Device · Hava kargo yükleme birimi
- Uçağa yükleme için kullanılan palet veya konteyner; uçak tipine uygun ölçülerde üretilir. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- UN numarasıUN number
- BM uzmanlar komitesinin tehlikeli maddelere verdiği dört haneli tanıtım numarası (ör. UN 1203 benzin). Ayrıntı: Tehlikeli madde taşımacılığı: IMDG ve ADR →
Ü
- Ücrete esas ağırlıkChargeable weight
- Gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlıktan büyük olanı; navlun bunun üzerinden hesaplanır. Ayrıntı: FCL, LCL ve navlun hesabı →
V
- Varış ihbarıArrival notice
- Taşıyıcının veya acentenin, yük varış limanına ulaşmadan önce alıcıya ve ihbar tarafına gönderdiği bildirim; ödenecek ücretleri de gösterir. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
- VGMVerified Gross Mass · Doğrulanmış brüt ağırlık
- SOLAS gereği gemiye yüklemeden önce bildirilmesi zorunlu konteyner ağırlığı: yük, ambalaj, palet, sabitleme malzemesi ve konteyner darası toplamı. VGM'si olmayan konteyner yüklenmez. Ayrıntı: Konteyner sevkiyat takvimi →
W
- W/MWeight or Measurement · Ağırlık veya hacim
- Deniz yolu LCL'de ücretlendirme esası: 1 ton ile 1 m³'ten hangisi büyükse (revenue ton) o kadar birim üzerinden ücret alınır. Ayrıntı: FCL, LCL ve navlun hesabı →
- WCOWorld Customs Organization · Dünya Gümrük Örgütü
- Armonize Sistem'i yöneten ve gümrük uygulamalarının uyumlaştırılmasını sağlayan uluslararası kuruluş. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
Y
- Yükleme-boşaltma şirketiStevedore
- Gemiye yükleme ve gemiden boşaltma işini yapan liman hizmet şirketi veya işçisi. Ayrıntı: Dış ticaret ve lojistiğin tarafları →
- Yüklenmek üzere teslim alındı konşimentosuReceived for shipment bill of lading
- Taşıyıcının yükü teslim aldığını, ancak henüz gemiye yüklenmediğini gösteren konşimento. Sonradan gemiye yükleme kaydı (on board notation) düşülebilir. Ayrıntı: Konşimento (bill of lading) →
- YYS / AEOAuthorised Economic Operator · Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü
- Güvenilirliği onaylanan firmalara gümrük işlemlerinde kolaylık (daha az kontrol, hızlı işlem) sağlayan statü. Ayrıntı: GTİP ve gümrük rejimleri →
Eşleşen terim bulunamadı.