Neden takvim bu kadar önemli?
Deniz taşımacılığı sabit gemi tarifelerine göre çalışır. Gemi, terminal ve gümrük için birbirine bağlı tarihler vardır; bir adımın gecikmesi bütün zinciri bir sonraki gemiye kaydırabilir. Kaçan bir kesim tarihi, çoğu zaman bir hafta gecikme, ek ardiye ve demuraj masrafı demektir.
Adım adım FCL ihracatı
Aşağıdaki adımlar, denizyolu ile tipik bir FCL ihracatını gösterir. Adımlar arasında ileri geri gezinerek her adımda kimin ne yaptığını, hangi belgenin oluştuğunu ve neye dikkat edilmesi gerektiğini görün. Gün sayıları örnektir; gerçek kesimler taşıyıcının booking teyidinde yazar.
Tüm adımlar (tablo)
| Ne zaman? | Adım | Kim? | Belge | Dikkat |
|---|---|---|---|---|
| ETD −14 gün | Teklif ve booking Konteyner tipi, adedi, yük ağırlığı, tehlikeli madde veya reefer bilgisi doğru verilir. | Gönderici / forwarder | Booking talebi | Yoğun sezonda yer bulmak için booking erken yapılmalı. |
| ETD −12 gün | Booking teyidi Booking numarası, gemi ve sefer, boş konteyner alma deposu ve kesim tarihleri bildirilir. | Taşıyıcı / acente | Booking teyidi | Kesim tarihleri burada yazar; takvim buna göre kurulur. |
| ETD −8 gün | Boş konteyneri alma Boş konteyner depodan alınır; hasar ve temizlik kontrol edilir. | Kara taşıyıcısı | Konteyner çıkış kaydı (EIR) | İhracatta detention sayacı genellikle bu anda başlar. |
| ETD −7 gün | Yükleme ve mühürleme Yük, ağırlık dağılımına ve sabitleme kurallarına göre yüklenir; kapı mühürlenir. | Gönderici | Çeki listesi, mühür numarası | Mühür numarası konşimento talimatına doğru yazılmalı. |
| ETD −6 gün | İhracat gümrüğü İhracat beyannamesi verilir; gerekirse muayene yapılır. | Gümrük müşaviri | İhracat beyannamesi | GTİP ve mal tanımı konşimento talimatıyla tutarlı olmalı. |
| ETD −5 gün | VGM ve konşimento talimatı Doğrulanmış brüt ağırlık ve konşimento talimatı kesimlerden önce gönderilir. | Gönderici / forwarder | VGM, SI | AB ve ABD'ye giden yüklerde veriler yüklemeden en az 24 saat önce bildirilir. |
| ETD −3 gün | Terminale teslim (gate-in) Dolu konteyner, stack date ile CY kesimi arasında terminale teslim edilir. | Kara taşıyıcısı | Terminal giriş kaydı | CY kesimi kaçarsa konteyner bir sonraki gemiye kalır. |
| ETD | Yükleme ve kalkış Konteyner gemiye yüklenir; taşıyıcı konşimentoyu düzenler. | Terminal / taşıyıcı | Konşimento (gemiye yüklendi) | Konşimento taslağı onaylanmadan orijinal düzenlenmemeli. |
| Transit | Aktarma Gerekirse yük bir aktarma limanında feeder gemiden ana gemiye (veya tersi) aktarılır. | Taşıyıcı | — | Aktarma limanında bekleme ve rollover riski vardır. |
| ETA −3 gün | Varış ihbarı Alıcı ve ihbar tarafı varıştan haberdar edilir; yerel masraflar bildirilir. | Taşıyıcı / acente | Varış ihbarı | İthalat belgeleri gemi varmadan hazırlanmalı. |
| ETA | Ordino ve ithalat gümrüğü Orijinal konşimento (veya telex release / seawaybill) ile ordino alınır; ithalat beyannamesi verilir. | Alıcı / gümrük müşaviri | Ordino, ithalat beyannamesi | Demuraj sayacı gemiden boşaltmayla başlar. |
| ETA +5 gün | Teslim ve boş iade Konteyner alıcıya götürülür, boşaltılır ve boş olarak taşıyıcının deposuna iade edilir. | Alıcı / kara taşıyıcısı | Boş iade kaydı (EIR) | Detention sayacı boş iadeyle durur. |
Kesim (cut-off) tarihleri
Taşıyıcı her sefer için birden fazla kesim verir:
- Belge / SI kesimi: Konşimento talimatının (shipping instructions) gönderilmesi gereken son an. Sonrasında yapılan düzeltmeler ücretlendirilebilir.
- VGM kesimi: Doğrulanmış brüt ağırlığın bildirilmesi gereken son an.
- CY kesimi (container yard): Dolu konteynerin terminale teslim edilmesi gereken son an.
- Stack date (açılış): Terminalin o sefer için dolu konteyner kabul etmeye başladığı tarih. Bundan önce getirilen konteyner kabul edilmeyebilir veya ücretlendirilir.
Tehlikeli madde ve reefer konteynerler için kesimler genellikle daha erkendir.
VGM: SOLAS kuralı
SOLAS Bölüm VI/2 gereği, konşimentoda gönderici olarak yer alan taraf her konteynerin doğrulanmış brüt ağırlığını (VGM) gemiye yüklemeden önce taşıyıcıya bildirmek zorundadır. VGM iki yöntemle belirlenir:
- Yöntem 1: Dolu ve mühürlü konteyner kalibreli bir kantarda tartılır.
- Yöntem 2: Yükün, ambalajın, paletlerin ve sabitleme malzemesinin ağırlıkları tek tek tartılıp konteyner darasıyla toplanır. Bu yöntem, ilgili ülkenin onayladığı prosedürlere göre uygulanır.
VGM'si bildirilmeyen konteyner gemiye yüklenmez.
24 saat kuralları
Güvenlik amaçlı ön bildirim sistemleri, yük bilgilerinin konteyner gemiye yüklenmeden önce varış ülkesine bildirilmesini ister:
- AB (ICS2): AB dışındaki bir limandan AB'ye konteyner taşımalarında giriş özet beyanı verileri, yüklemeye başlanmadan en az 24 saat önce bildirilmelidir.
- ABD: ABD'ye giden konteyner yükleri için de yükleme limanında yüklemeden 24 saat önce bildirim kuralı uygulanır.
Bu bildirimleri taşıyıcı ve forwarder yapar; ama eksik veya yanlış mal tanımı göndericiden gelir. Bu yüzden konşimento talimatındaki mal tanımı ve GTİP (HS kodu) doğru verilmelidir.
Aktarma, feeder ve sefer iptalleri
Her liman, okyanus aşan büyük gemilerin (mother vessel) uğrak limanı değildir. Yük önce küçük bir feeder gemiyle bir aktarma limanına taşınır, orada büyük gemiye aktarılır. Aktarma limanında yaşanan yoğunluk, konteynerin bir sonraki gemiye kalmasına (rollover) yol açabilir.
Taşıyıcılar talep düştüğünde veya gemiler geciktiğinde bir seferi tamamen iptal edebilir (blank sailing). Bu durumda booking'ler başka gemilere kaydırılır; takvim yeniden kurulur.
Varışta
Gemi varmadan önce taşıyıcı veya acentesi alıcıya varış ihbarı (arrival notice) gönderir. Alıcı navlun ve yerel masrafları öder, orijinal konşimentoyu sunar (veya telex release / seawaybill ile) ve ordino (delivery order) alır. İthalat gümrüğü tamamlanınca konteyner terminalden çekilir, boşaltılır ve boş olarak taşıyıcının belirlediği depoya iade edilir. Bu aşamadaki sayaçlar demuraj ve detention konusunda anlatılıyor.
Kendinizi test edin
- Konteyner CY kesiminden sonra terminale geldi. Ne olur? (Cevap: Büyük olasılıkla o gemiye yüklenmez ve bir sonraki gemiye kalır; ek ardiye ve masraf doğabilir.)
- VGM'yi kim bildirmek zorundadır? (Cevap: Konşimentoda gönderici olarak yer alan taraf.)
- Mersin'den Hamburg'a giden bir konteynerin yük bilgileri en geç ne zaman AB'ye bildirilmelidir? (Cevap: Mersin'de yüklemeye başlanmadan en az 24 saat önce.)