FCL ve LCL
FCL (Full Container Load, komple konteyner): Konteyner tek bir gönderici için kullanılır. Yük, göndericinin tesisinde yüklenir, kapı mühürlenir ve konteyner açılmadan alıcıya ulaşır. Ücret, konteyner başına sabittir; konteyner yarı boş da gitse aynı bedel ödenir.
LCL (Less than Container Load, parsiyel): Birden fazla göndericinin yükü, bir konsolidatör tarafından aynı konteynerde birleştirilir. Yük, çıkışta bir CFS (konteyner yük istasyonu) deposunda konteynere yüklenir, varışta yine bir depoda ayrıştırılır. Ücret, yükün hacmi veya ağırlığı üzerinden alınır.
| FCL | LCL | |
|---|---|---|
| Ücretlendirme | Konteyner başına | m³ veya ton başına (W/M) |
| Transit süresi | Daha kısa | Konsolidasyon ve ayrıştırma nedeniyle daha uzun |
| Hasar riski | Daha düşük (konteyner açılmaz) | Daha yüksek (yük birden fazla kez elleçlenir) |
| Uygun olduğu yük | Bir konteyneri dolduracak kadar yük | Küçük ve orta hacimli yükler |
CBM: hacim hesabı
Deniz ve karayolu taşımacılığında hacim metreküp (m³, CBM) ile ölçülür.
CBM = uzunluk × genişlik × yükseklik (metre cinsinden) × koli adedi
Örnek: 120 × 80 × 150 cm ölçülerinde 10 palet → 1,2 × 0,8 × 1,5 × 10 = 14,4 m³
Ücrete esas ağırlık
Taşıyıcılar, hafif ama çok yer kaplayan yükler için zarar etmemek adına hacmi ağırlığa çevirir ve gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlıktan hangisi büyükse onu ücretlendirir. Buna ücrete esas ağırlık (chargeable weight) denir. Katsayı, taşıma moduna göre değişir:
- Deniz yolu LCL (W/M): 1 m³ = 1.000 kg. Yük 3 m³ ve 1.200 kg ise ücret 3 "revenue ton" üzerinden alınır.
- Hava yolu: Hacimsel ağırlık = (uzunluk × genişlik × yükseklik, cm) ÷ 6.000. Bu, 1 m³ ≈ 167 kg demektir. Ekspres kurye firmaları çoğunlukla 5.000 katsayısını kullanır.
- Karayolu parsiyel: Yaygın uygulamada 1 m³ = 333 kg. Ayrıca yükleme metresi (LDM) üzerinden de ücretlendirme yapılabilir.
Örnek hesaplar
| Örnek gönderi | Gerçek ağırlık | Hacim | Deniz LCL (W/M) | Hava (÷ 6.000) | Karayolu (333 kg/m³) |
|---|---|---|---|---|---|
| 4 koli, 60 × 40 × 40 cm | 48 kg | 0,384 m³ | 0,38 W/M | 64 kg | 128 kg |
| 10 palet, 120 × 80 × 150 cm | 3.200 kg | 14,4 m³ | 14,4 W/M | 2.400 → 3.200 kg | 4.795 kg |
| 2 sandık makine, 200 × 120 × 100 cm | 5.000 kg | 4,8 m³ | 5,0 W/M | 800 → 5.000 kg | 1.598 → 5.000 kg |
Ok işaretli değerlerde gerçek ağırlık hacimsel ağırlıktan büyük olduğu için ücret gerçek ağırlık üzerinden alınır. Ücrete esas ağırlık = gerçek ağırlık ile hacimsel ağırlıktan büyük olanı. Deniz yolu LCL'de çoğu konsolidatör 1 W/M asgari ücret uygular; ilk örnek pratikte 1 W/M üzerinden ücretlendirilir.
FCL mi LCL mi? Başabaş noktası
Yük hacmi arttıkça LCL maliyeti doğrusal olarak artar; FCL ise konteyner başına sabittir. Bir noktadan sonra, konteyneri yarı boş da gönderseniz FCL daha ucuz hâle gelir. Aşağıdaki grafikte fiyatları kendi teklifinize göre değiştirerek başabaş noktasını görebilirsiniz.
Varsayımlar
Örnek varsayımlar (gerçek fiyat değildir): LCL 60 USD/W/M + gönderi başına 150 USD sabit masraf; 20' FCL 1.400 USD; 40' FCL 2.000 USD. Bu varsayımlarla 20' FCL, yaklaşık 20,8 m³'ten itibaren LCL'den ucuzdur. Pratik doluluk için 20' konteynerde 28 m³, 40' konteynerde 58 m³ kabul edilmiştir.
Varsayılan değerler örnektir, gerçek piyasa fiyatı değildir. Navlun fiyatları rotaya, sezona ve piyasa koşullarına göre çok hızlı değişir. Karar verirken yalnızca navlunu değil, LCL'deki CFS ve ayrıştırma ücretlerini, transit süresini ve hasar riskini de hesaba katın.
Kendinizi test edin
- 80 × 60 × 50 cm ölçülerinde, 25 kg ağırlığında bir koli hava yoluyla gönderilecek. Ücrete esas ağırlık nedir? (Cevap: 80 × 60 × 50 ÷ 6.000 = 40 kg. 40 kg > 25 kg olduğu için 40 kg üzerinden ücretlendirilir.)
- LCL'de 4,5 m³ ve 3.800 kg'lık yük kaç W/M üzerinden ücretlendirilir? (Cevap: 4,5. Hacim, ağırlığın ton karşılığından büyüktür.)
- Hasar riski yüksek, kırılgan bir yük için LCL'nin dezavantajı nedir? (Cevap: Konsolidasyon ve ayrıştırma sırasında birden fazla kez elleçlenir.)